MÖ 202 · Zama, Kuzey Afrika
İkinci Pön Savaşı’nı bitiren savaş: Scipio Africanus, Hannibal’ın fillerini etkisiz bıraktı, Numidya süvarisini ona karşı çevirdi ve Kartaca’yı kendi topraklarında yendi.
MÖ 204’te Roma, Hannibal’ı İtalya’da yenmeye çalışmaktan vazgeçmiş ve savaşı Afrika’ya taşımıştı. Mesleğini İspanya’da Kartaca ordularına karşı öğrenmiş olan Publius Cornelius Scipio oraya çıktı ve Kartaca’nın, on beş yıldır yurt dışında olan Hannibal’ı geri çağırmasına yetecek kadar zafer kazandı.
Scipio, seferi belirleyen daha sessiz işi de yapmıştı: Masinissa’yı ve onunla birlikte Hannibal’ın Cannae’deki en iyi kolu olan Numidya süvarisini kendi tarafına çekmişti.
Hannibal muharebeyi savaş filleriyle açtı. Scipio, manipullarını alışılmış kademeli düzen yerine koridorlar bırakarak dizmişti ve hayvanlar üzerine gelirken borular öttürdü; fillerin çoğu boşluklardan geçip kaçtı ya da kendi saflarına döndü.
Ardından piyade hatları üç ayrı çatışma boyunca birbirini tıkanma noktasına getirdi. Sonucu, sahada olmayan belirledi: Hannibal’ın atlılarını uzaklaştırmış olan Numidya ve Roma süvarisi geri dönüp onun arkasına vurdu; Hannibal’ın Cannae’de kendisinin kullandığı manevra, şimdi ona karşı kullanılıyordu.
Zama, İkinci Pön Savaşı’nı bitirdi. Kartaca şehrini korudu ama donanmasını, İspanya’daki imparatorluğunu ve savaş açma özgürlüğünü yitirdi; Roma, Batı Akdeniz’in tek büyük gücü oldu.
Bu aynı zamanda savaşın en derli toplu ironisidir: Hannibal kendi yöntemiyle yenildi, hem de kariyerini onu incelemekle geçirmiş bir general tarafından.
Senaryo bu tersine dönüş üzerine kurulu. Açılıştaki daha ağır tehdit yine Kartaca’dadır; Roma ise onu karşılayıp cevabın hattın karşısından değil, hattın dışından gelmesini sağlayarak kazanır.
Komutanlar, taraflar, filler ve süvarinin geri dönüşü tarihidir. Bunların nasıl fiyatlandırıldığı, çekildiği ve çözümlendiği ise kısa ve okunaklı bir maç için seçilmiş oyun tasarımıdır.