MÖ 216 · Cannae, İtalya
Hannibal’ın başyapıtı: merkezinin bilinçli geri çekilişi Romalıları içeri çekerken kanatları ve süvarisi kusursuz bir çifte kuşatmayı kapadı ve çok daha büyük bir orduyu yok etti.
Trebia ve Trasimeno Gölü’nden sonra Roma, on sekiz ayda iki konsül ordusu kaybetmiş ve Quintus Fabius Maximus’un oyalama stratejisine dönmüştü: Hannibal’ı gölge gibi izle, muharebeye girme, bırak yıpransın. Etkiliydi ve son derece sevilmiyordu.
MÖ 216’da Roma bu stratejiden vazgeçti. Konsüller Lucius Aemilius Paullus ve Gaius Terentius Varro, Cumhuriyet’in o güne dek sahaya sürdüğü en büyük orduyla, belki seksen bin kişiyle, savaşı tek bir öğleden sonrada bitirmek üzere güneye gönderildi.
Kabaca bire iki sayıca geride olan Hannibal, merkezini Galyalı ve İspanyol piyadeden bir yay biçiminde öne çıkardı, deneyimli Afrikalı birliklerini ise iki kanatta geriye yerleştirdi. Roma kitlesi bu yaya yüklendi; yay kırılmadan içeri doğru büküldü.
Lejyonlar gittikçe derine sıkıştıkça Afrikalı piyade iki yandan içeri döndü ve Roma atlılarını yenmiş olan Hannibal’ın süvarisi halkayı arkadan kapattı. Kendi kenarlarını göremeyen, dönemeyen ve kalkanını zar zor kaldırabilen bir ordu durduğu yerde yok edildi.
Cannae, askerî tarihin en çok incelenen çifte kuşatması ve kuşatmaların hâlâ kendisiyle ölçüldüğü ölçüt olmayı sürdürüyor. Roma bir günde on binlerce adamını ve senatosunun büyük bir kısmını kaybetti.
Savaşı ise kaybetmedi. Roma müzakereyi reddetti, Fabius’un temkinine döndü ve Hannibal’dan daha uzun süre İtalya’da dayandı; Cannae’nin öteki dersi de budur: kusursuz bir muharebe her zaman belirleyici bir muharebe değildir.
Senaryo, geri adım atması gereken bir merkez üzerine kurulu. Ağırlık Roma’dadır ve Roma doğrudan bir değiş tokuş ister; Kartaca ise bu ağırlığın kendini bağlamasına izin verip sonra yanlardan gelerek kazanır.
Komutanlar, taraflar ve kuşatmanın biçimi tarihidir. Kart havuzu, enerji ekonomisi ve tur yapısı ise oyunun kendi dilidir; bir maçın birkaç dakikada okunaklı kalması için seçilmiştir, muharebenin nasıl yapıldığına dair bir iddia değildir.